भिजिट भिसा दुरुपयोग/तस्करी काण्ड

भिजिट भिसा दुरुपयोग/तस्करी काण्ड नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा बाहिर आएको गम्भीर मानव तस्करीसम्बन्धी प्रकरण हो। कानुनी रूपमा पर्यटक भ्रमणका लागि दिइने “भिजिट भिसा” लाई प्रयोग गरेर नेपाली नागरिकहरूलाई युरोप, मध्यपूर्व वा अन्य देशहरूमा अवैध रूपमा काम गर्न पठाइएको तथ्य सार्वजनिक भएपछि यो काण्ड चर्चामा आयो। वैदेशिक रोजगारीका लागि आवश्यक श्रम स्वीकृति, करारपत्र र सरकारी प्रक्रिया पूरा नगरी, पर्यटकका रूपमा यात्रा गराइँदा ती व्यक्तिहरू विदेश पुगेपछि जोखिमपूर्ण अवस्थामा पर्ने गरेका थिए।

छानबिनबाट के खुलेको छ भने यस कार्यमा मानव तस्कर, ट्राभल एजेन्सी, बिचौलिया र त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका केही अध्यागमन कर्मचारीबीच मिलेमतो भएको आशंका बलियो छ। सर्वसाधारण नागरिकहरूबाट प्रतिव्यक्ति लाखौँ रुपैयाँ असुली गरेर उनीहरूलाई “सुरक्षित रूपमा पठाइदिने” आश्वासन दिइन्थ्यो। विमानस्थलमा कागजात अपूरो वा शंकास्पद हुँदाहुँदै पनि कर्मचारीको सहयोगमा यात्रुहरूलाई बाहिर पठाइएको आरोप छ, जसले राज्य संयन्त्रको दुरुपयोग स्पष्ट देखाउँछ।

यस काण्डमा परेका धेरै व्यक्ति विदेश पुगेपछि काम नपाउने, अवैध हैसियतमा बस्न बाध्य हुने, शोषणमा पर्ने, पक्राउ पर्ने वा डिपोर्ट हुने जस्ता गम्भीर समस्यामा परेका छन्। कतिपय घटनामा त महिला र कमजोर वर्गका नागरिकहरू बढी शिकार बनेको देखिन्छ। यसले भिजिट भिसा दुरुपयोग केवल आर्थिक अपराध मात्र नभई मानव अधिकार हनन र संगठित अपराधको रूप लिएको स्पष्ट हुन्छ।

प्रकरण सार्वजनिक भएपछि सरकारद्वारा छानबिन प्रक्रिया अघि बढाइयो, केही कर्मचारीहरू निलम्बनमा परे, ट्राभल एजेन्सीमाथि अनुसन्धान भयो र मानव तस्करी ऐनअन्तर्गत मुद्दा दर्ता गरियो। तर आलोचकहरूका अनुसार मुख्य योजनाकार र ठूला नेटवर्क अझैसम्म पूर्ण रूपमा कानुनी कठघरामा ल्याउन सकिएको छैन, जसले राजनीतिक संरक्षण र शक्ति प्रभावको आशंका बढाएको छ।

समग्रमा, भिजिट भिसा दुरुपयोग/तस्करी काण्डले नेपालमा वैदेशिक रोजगारी व्यवस्थापन प्रणाली, अध्यागमन नियन्त्रण र मानव तस्करीविरुद्धको कानुनी कार्यान्वयन कति कमजोर छ भन्ने उजागर गरेको छ। यसले राज्यका जिम्मेवार निकायहरू पारदर्शी, जवाफदेही र कडाइका साथ सुधार नगरेसम्म सर्वसाधारण नागरिक यस्ता संगठित अपराधको शिकार भइरहने खतरा देखाएको छ।